Nôl i Ymateb i adroddiad am oedolyn sy’n wynebu risg o gael ei gam-drin a/neu ei esgeuluso

Rheoli anawsterau i gael mynediad

Er ei bod yn hanfodol gweld a siarad â’r oedolyn sy’n wynebu risg sy’n cael ei gam-drin neu ei esgeuluso ac sydd angen gweithredu i’w ddiogelu, gallai fod yn anodd cysylltu ag ef.

Er enghraifft:

Dylid gwneud pob ymdrech i ddatrys y sefyllfa. Os bydd hyn yn methu, dylai’r awdurdod lleol ystyried p’un ai a:

Os penderfynir bod angen defnyddio pwerau cyfreithiol ac y gellir cyfiawnhau gwneud hynny, dylai ymarferwyr, ar y cyd â’u rheolwr ac ymgynghorwyr cyfreithiol, benderfynu pa bwerau yw’r mwyaf addas ar gyfer y sefyllfa.

Dylai unrhyw benderfyniadau a’r rhesymau drostynt gael eu cofnodi’n glir ac yn llawn.

Pwerau cyfreithiol perthnasol

Mae’n bosibl y bydd y pwerau cyfreithiol canlynol yn berthnasol, yn dibynnu ar yr amgylchiadau:

Mae gan yr heddlu bwerau i fynd i mewn i eiddo:

Gorchmynion Amddiffyn a Chynorthwyo Oedolion (APSO)

Nod Gorchmynion Amddiffyn a Chynorthwyo Oedolion yw galluogi oedolion sy’n wynebu risg i fynegi eu barn yn annibynnol. Dylid ceisio’r rhain yn anaml ar ôl i ddulliau llai ymyraethol gael eu hystyried a/neu eu trio. Fodd bynnag, mewn amgylchiadau pan fydd ymarferydd y gwasanaethau cymdeithasol, neu ymarferydd arall sy’n gweithredu ar ran yr awdurdod lleol, yn cael ei atal rhag siarad â’r oedolyn yr amheuir ei fod yn wynebu risg oherwydd cam-drin neu esgeuluso neu fod ymarferydd yn amau y gallai’r oedolyn fod yn cael ei orfodi neu ei fygwth i beidio â siarad â’r ymarferydd, gall yr awdurdod lleol wneud cais am APSO.

O.N. Nid yw Gorchmynion Amddiffyn a Chynorthwyo Oedolion yn rhoi pŵer symud ymaith. Yr egwyddor yw y dylai oedolyn sy’n wynebu risg allu fynegi ei ddymuniadau’n rhydd a dylid ei barchu.

Er enghraifft, mae hysbysiad wedi dod i law gan aelod o’r cyhoedd bod oedolyn ag anableddau dysgu’n cael ei gam-drin yn gorfforol a’i esgeuluso gan berthynas. Mae gwiriadau cychwynnol yn nodi bod y dyn hwn yn byw mewn carafán adfeiliedig ar fferm. Mae ymarferydd gweithiwr cymdeithasol yn ymweld â’r fferm ac mae ewythr y dyn yn atal yr ymarferydd rhag ei weld, gan ddweud bod ei nai yn swil dros ben ac nad yw am siarad ag unrhyw un a bod popeth yn iawn. Nid yw hyn i’w weld yn gymesur â’r amodau byw. Mae’r ymarferydd yn sylwi ar ddyn tenau a brwnt iawn yn syllu allan o du ôl ffenestr brwnt iawn y carafán. Mae’r wybodaeth arall a gasglwyd gan asiantaethau eraill yn nodi nad yw’r dyn ar gofrestr gyda Meddyg Teulu nac yn hysbys i unrhyw wasanaethau eraill. Ar ôl trafod â’r rheolwr diogelu a’r heddlu, penderfynir gwneud cais am APSO.

Cynlluniwyd y gorchymyn i:

  1. galluogi swyddog awdurdodedig1 o’r awdurdod lleol i bennu p’un a yw’r person hwnnw’n gwneud penderfyniadau’n rhydd;

a

  1. galluogi’r swyddog awdurdodedig i asesu’n gywir p’un a yw’r unigolyn yn oedolyn sy’n wynebu risg;

a

  1. phenderfynu, yn unol â gofynion adran 126(2) [Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014](www.legislation.gov.uk/anaw/2014/4/pdfs/anaw_20140004_en.pdf pa gamau gweithredu y dylid eu cymryd, os o gwbl.

Ynad heddwch wnaiff y gorchymyn ac mae’n rhaid iddo fod yn fodlon â phwynt 1 a 2 a:

Bydd APSO yn:

Wrth wneud y penderfyniad o ran p’un a ddylid gwneud cais am Orchymyn Amddiffyn a Chynorthwyo Oedolion (APSO) dylid ystyried y cwestiynau canlynol a’u nodi yn y cais:

Mae’n bosibl y gall y APSO ganiatáu i unigolyn penodol arall fynd gyda’r swyddog awdurdodedig. Enghreifftiau o’r math o berson a gaiff ei gynnwys o bosibl:

Bydd y rolau a ragwelir ar gyfer y rhai sy’n dod yng nghwmni’r swyddog awdurdodedig yn amrywio. Byddant yn cynnwys:

(Gweler Gweithio Gyda’n Gilydd i Ddiogelu Pobl Cyfrol 4 Gorchymyn Amddiffyn a Chynorthwyo Oedolion am ragor o fanylion.

Rhaid i ymarferwyr sydd â gwybodaeth am yr oedolyn sy’n wynebu risg, ei deulu a’i ofalwyr gyfathrebu a rhannu gwybodaeth er mwyn cefnogi a deall yr angen am yr APSO.


1Cyflogir swyddog awdurdodedig gan yr Awdurdod Lleol, mae wedi ymgymryd â hyfforddiant arbenigol ac mae'n ofynnol iddo gadw eu sgiliau'n gyfredol